Weetjes

Belangrijke feiten uit de geschiedenis van de Grauwe Beer:

• Molen De Grauwe Beer blijkt niet in 1604 maar 10 jaar later in 1614 gebouwd te zijn…

• De molen heeft gestaan aan de Zaan in het Westzijderveld in Zaandam en was toentertijd een stellingmolen.

• De Grauwe Beer was daar niet een korenmolen, maar een houtzaagmolen; hij staat bekend als de eerste houtzaagmolen-bovenkruier in Nederland.

• Met “De Grauwe Beer”, ook wel “de Oude Beer” of kortweg “De Beer” genoemd, wordt niet een bruine beer, maar een mannelijk varken bedoeld? (Dat de eerste Beeselse eigenaar ook Baer heette is toeval, heeft geen verband met de molennaam!).

• In deze molen met draaibare kap is voor het eerst het krukas principe toegepast om de draaiende beweging van het wiekenkruis om te zetten in een op en neer gaande beweging, noodzakelijk om de zaagramen aan te drijven…

• De molen werd na vele jaren noeste arbeid als stammenzager in 1891 tot stellinghoogte afgebroken en “smartelijk” verbannen naar het Limburgse Beesel.

• Door W. Buijs Pz. is daarover in 1889 een schitterend gedicht geschreven: “Overdenkingen van den Molen “DE GRAUWE BEER“ en een hartelijk vaarwel aan de Zaanstreek en Zaandam, bij zijn smartelijke verbanning naar Limburg” ( ’t Zaanlands Nieuws en Adv. Blad ) (klik hier)

• De molenromp is in onderdelen over water naar Beesel vervoerd en aldaar door een plaatselijke timmerman herbouwd en omgebouwd tot korenmolen.

• De stelling- houtzaagmolen veranderde zo doende in een achtkante beltkorenmolen.

• De toenmalige eigenaar was naast boer en bierbrouwer nu ook molenaar en kreeg de bijnaam “de Driedubbele”.

• Eén korenmolen kon een leefgemeenschap van 2000 zielen, mensen met hun vee, van voldoende meel(producten) voorzien.

• De molen werd in 1944 door oorlogsgeweld zwaar beschadigd! werd echter gerestaureerd en in 1953 weer feestelijk in gebruik genomen.

• Vervolgens werd de Grauwe Beer niet veel meer gebruikt, raakte ernstig in verval en een droevig einde was nabij.

• De molen werd in 1974 aangekocht door advocaat Mr. Joep Derckx die er uiteindelijk in slaagde de “Beer” te laten restaureren en op voorspraak van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg te verplaatsen naar de oevers van de Maas.

• Dit was van belang voor het behoud van een goede molenbiotoop (omgeving van de molen, nodig om voldoende wind te vangen) en daarmee het functioneren en behoud van de molen.

• Op 8 oktober 1983 vond de feestelijke her- ingebruikname plaats en is sindsdien dankzij vrijwilligers nagenoeg iedere zaterdag in bedrijf en vrij te bezichtigen.

• Er wordt instructie gegeven aan enthousiastelingen die graag molenaar of molengids willen worden en lid zijn van het Gilde van Molenaars.

• In 1984, 1993, 1995, 2003 en 2011 trad de Maas buiten haar oevers waardoor de onderbouw van de molen in ‘t water is komen te staan tot wel 1.20 m. als hoogste stand.

• En tenslotte in 2014, op initiatief van Gemeente als eigenaar, is de molen voor de derde maal verplaatst, waardoor hopelijk verdere schade als gevolg van overstromingen in de toekomst voorkomen zal worden.